نوروز 89 مبارک

2010-03-20T03:18:44+01:00

سال 89، سال فرصت های مخاطره انگیز

باید به جامعه ی مبتنی بر دموکراسی صالح بیاندیشیم.

باریخ

2009-11-12T12:45:48+01:00

«آنهایی که به باریخ می‌اندیشند، تاریخ‌ساز می‌شوند» منظور از باریخ جعل دانش‌واژه هم‌وزن با تاریخ و متوجه آینده زمان است. به اعتقاد بنده از گذشته «تا» اکنون را تاریخ می‌خوانیم در حالی که از اکنون «به» آینده را باید باریخ بدانیم. در ساحت سیاست با جعل این عنوان «باریخ‌شناسی سیاسی» اهمیت پیدا می‌کند.

ریخت‌شناسی آینده سیاست از مهم‌ترین وجوه مدیریت زمان در ساحت سیاست است که تلاش دارد به بررسی آینده‌های مطلوب، ممکن و محتمل و حتی شگفتی‌ساز در ساحت سیاست نائل آید.

آنچه که در سیاست بسیار مهم است مدیریت آینده است. مدیریت آینده پلی ارتباطی است میان آینده‌پژوهی از یک سو و مدیریت راهبردی از سوی دیگر، لذا مدیریت آینده میان مدیریت راهبردی و آینده‌پژوهی پیوند برقرار می‌کند. این طرح تمامی سامانه‌ها، فرآیندها و روش‌ها برای شناخت زود هنگام تغییر و تحولات و ارتباط آن با راهبرد را نشان می‌دهد.

لذا باید اذعان داشت که در ساحت سیاست هر پدیده و پدیداری به سان ماده از بین نمی‌رود بلکه از شکلی به شکل دیگر درمی‌آید و آثار و پیامدهای خود را در طول زمان به جای می‌گذارد. از همین رو باید به داستان معروف مثنوی، یعنی داستان «دزد و دهل» رجوع کنیم. آنجا که دزدی زیر پایه دیوار را می‌کند و در پاسخ به این پرسش که چه فعلی انجام می‌دهی، گفت: ساز می‌نوازم.

گفتند: صدایش کو؟
گفت: صدایش را فردا می‌شنوید.
در عرصه سیاست نیز اقداماتی انجام می‌پذیرد که صدای آنها در فردای زمان، بیش از امروز به گوش‌ها می‌رسد؛ و از این جهت است که در باریخ‌شناسی یا ریخت‌شناسی آینده سیاست، بیش از آنکه به علل وقایع توجه شود باید به پیامدهای آن در آینده عنایت داشت.

مصداق‌های متفاوتی در این زمینه وجود دارد و در بسیاری از جوامع شکل‌گیری نقاط کوچکی از رفتارهای سیاسی به پیامدهای بزرگ انجامیده است. حتی رفتارهای غیرسیاسی مانند سفر کریستف کلمپ به قاره آمریکا- ابوریحان بیرونی، دانشمند ایرانی به وجود چنین سرزمینی پی برده و در حدود 5 قرن پیش از کریستف کلمب از آن خبر داده بود - به تأسیس کشوری در 1789 میلادی انجامید که اکنون با قریب 220 سال سابقه به یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های تاریخ تبدیل شده است.

یا ورود سرجوخه بازرسی ارتش آلمان در حکومت وایمار به یک رستوران در مونیخ به تشکیل حزب ناسیونال سوسیالیست آلمان انجامید که در نهایت نازیسم را بر مقطعی از تاریخ حاکم کرد.
یا نگارش یک مقاله تحت عنوان «ارتجاع سرخ و سیاه» در روزنامه اطلاعات دی‌ماه 1356 در ایران، واقعه 19 دی قم را در همان سال به وجود آورد که منجر به کشته شدن طلبه 19 ساله شد‌ و پس از گذشت 13 ماه در 22 بهمن 1357، با فروپاشی رژیم پهلوی انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید و ایران را به اوج انقلابی رساند.

در این مقاطع بیشتر فیزیک آشوب حاکم است که معتقد است اتفاقات کوچک می‌توانند از نظر فیزیکی پیامدهای بزرگی را به دنبال داشته باشند.
عنوان مقاله معروف رینولدز این بود: «اثر پر پروانه در برزیل موجب توفان تگزاس می‌شود». در حوزه سیاست نیز نمی‌توان از غفلت‌‌های کوچک به راحتی گذر کرد.

علی‌‌بن‌ابی‌طالب (ع) می‌فرماید: «گناهان خویش را کوچک مپندارید، چرا که می‌تواند پیامدهای بزرگی در پی داشته باشد.» در دنیای سیاست هم همین‌گونه است. اگر سیاستمداران اشتبا‌‌هات و غفلت‌های خود را کوچک بپندارند بزرگ‌ترین گناه را انجام داده‌اند. در دوران بعد از انقلاب نیز برخی از این مسائل به چشم می‌خورد؛ برخوردهای فاقد وجاهت قانونی در تلاقی با تحرکات مدنی مانند جنبش دانشجویی 18 تیر 87، با گذشت ده سال هنوز سالگرد این حادثه را در تقویم ایران مستمر ساخته است.

در حالی که مدیریت آینده زمان در مسیر مدیریت چنین بحران‌هایی می‌تواند هزینه‌های ملی کمتری را برای تمام بازیگران در صحنه به وجود آورد. در رفتارشناسی سیاسی موافقان و مخالفان انتخابات اخیر نیز می‌توان نقدی سازنده را از غفلت‌های دو سوی جریان مورد توجه قرار داد به گونه‌ای که اگر این غفلت‌ها نبود پیامدهای سوء کمتری برای هر دو سوی جریان پیش می‌آمد و منافع بهتر تعریف‌شده‌ای را از منظر ریخت‌شناسی آینده سیاست در مسیر اهداف تعریف‌شده هر یک از احزاب موافق و مخالف فراهم می‌ساخت. پیامدهای عملکرد موافقان و مخالفان در آینده زمان پژواک پیدا می‌کند و هیچ رفتاری نمی‌میرد بلکه از شکلی به شکل دیگر تغییر پیدا می‌کند.

مهم آن است که هر یک از بازیگران بتوانند به مدیریت آینده زمان در راستای دستیابی به اهداف تعریف‌شده خود نائل آیند که به نظر می‌رسد هر بازیگری در این زمینه فعال‌تر باشد، موفق‌تر خواهد بود.